سدهای بزرگ؛ دوستدار محیط زیست؟!

مارس 1, 2021 بلاگ آب و فاضلاب, تمام مقالات در:
BLUE&P Content Calendar-2 BLUE&P Content Calendar-2 100% 8 C20  Make Large Dams More Friendly to the Environment Screen reader support enabled.      		  Make Large Dams More Friendly to the Environment Turn on screen reader support

سدهای بزرگ؛ دوستدار محیط زیست؟!

سدهای بزرگ در سراسر دنیا خدماتی مانند برق آبی، حفاظت از سیل و نگهداری از آب را به عهده دارند، به عنوان مثال سد هوور (Hoover) در آمریکا برق مورد نیاز 1.3 میلیون نفر را تامین می‌کند. طبق برآوردها سدهای بزرگ، به بیش از یک دهم تولید مواد غذایی در جهان کمک می‌کنند. 

اما این سدها اکوسیستم آب‌های شیرین را نیز تغییر می‌دهند. تکامل ماهی‌ها و سایر گونه‌های آبزی بومی رودخانه‌ها، طبق الگوهای خاصی که برای این موجودات نشانه‌ای برای مهاحرت و تولیدمثل است، انجام می‌شود؛ که سدهای بزرگ باعث قطع این نشانه‌ها و تداخل در چرخه زندگی این موجودات آبزی ایجاد می‌کند.

وجود این تداخلات باعث رشد گونه‌های مضر و مهاجم و کاهش گونه‌های مفید آب‌های شیرین در سراسر جهان شده است. 

تنها راه احیای کامل رودخانه‌ها حذف سدهاست؛ اما معیشت انسان به این زیرساخت‌ها بستگی دارد. بنابراین چگونه می‌توان نیاز به آب را در برابر حفظ الگوی اکوسیستم آب‌های شیرین، خصوصا در شرایط تغییرات آب و هوایی متعادل کرد؟

در تحقیقات منتشر شده، محققان دانشگاه واشنگتن به پیشرفت‌های بالقوه در عملیات سدها برای جلوگیری از کم آبی و اختلال در جریان آب رودخانه‌ها پرداخته‌اند.

در این تحقیقات سد ناواهو (Navajo) بر روی رودخانه سن خوان (San Juan) مورد بررسی قرار گرفته است. این سد برروی یک شاخه اصلی از رودخانه کلرادو قرار دارد و نمونه کاملی از درگیری‌های آبی است که مناطق خشک جهان با آن روبرو هستند.

مخزنی که توسط سد ناواهو (Navajo) ایجاد شده، گنجایش بیش از 1.7 میلیون هکتارفوت آب را دارد که برای کشاورزی در منطقه ضروری است. اما از سوی دیگر رودخانه سن خوان (San Juan) منزلگاه بسیاری از گونه‌های آبزی در معرض خطر مانند Pikeminnow و Razorback suckers است. ساخت این سد باعث رشد گونه‌های مهاجم و انقراض این آبزیان شده است.

هدف این تحقیق درک این مساله بود که آیا می‌شود هم نیاز آب کشاورزی را برطرف کرد، هم گونه‌های آبزیان رودخانه‌های آب شیرین را حفظ کرد و هم از تهاجم گونه‌های غیر بومی جلوگیری کرد؟

با بررسی داده‌های دهه‌های گذشته از الگوی جریان رودخانه سن خوان (San Juan)، محققان توانستند میزان آب خروجی و زمان رهاسازی آب از سد ناواهو (Navajo) را تعیین کنند. در این شرایط در زمان مشخص و با مقدار آب مشخصی که در پایین دست سد وجود دارد، محیط مناسبی برای آبزیان بومی این منطقه فراهم می‌شود. در رهاسازی آب سد برای این منظور، باید نیازهای کشاورزی را نیز در نظر گرفت.

یکی از معیارهای اصلی برای بازیابی رودخانه‌های تخریب شده توسط سدها، بازگرداندن جربان رودخانه‌هایی است که قبل از احداث سد وجود داشته‌اند. درعین حال انرژی و آب از سدها تامین می‌شوند و بازگشت به حالت قبل در طبعیت امکان‌پذیر نیست. 

راه‌حل‌هایی ریاضی که محققان برای پیش‌بینی الگوی جریان آب بکار بردند، برای بهینه‌سازی استفاده از منابع طبیعی و به حداقل رساندن آسیب به محیط زیست اعمال می‌شود. 

هیچ طرح هوشمندانه‌ای تاثیری که سدها بر اکوسیستم‌های آب‌های شیرین دارند، از بین نخواهد برد. تنظیم جریان آب باز هم به اندازه گذشته به رشد آبزیان بومی و جلوگیری از تهاجم آبزیان غیربومی در رودخانه‌های پایین دست سد کمکی نمی‌کند. اما دانشمندان در تلاشند تا اثرات مضر زیست محیطی سدهای بزرگ را به حداقل برسانند، در حالی‌که همه ما می‌دانیم جامعه مدرن به چه میزان به این زیرساخت‌ها متکی است.

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *